Bilgisayarlarda Kullanılan Bazı Ölçü Birimleri

Bilgisayarlarda kullanılan ikili verileri belirtmede kullanılan bazı ölçü birimleri ve bu ölçü birimlerinin katları vardır. Ancak bu ölçü birimlerinin tam ve doğru olarak daha az bilinmesi söz konusudur. Bu yazıda, bilgisayarlarda kullanılan verilerin birimlerinden söz edeceğiz ve bu birimlerle ilgili karışıklığı gidermeye çalışacağız.

Bilgisayarlarda verileri belirtmek için sıfır sayısı ve bir sayısı kullanılmaktadır. Bundan dolayı en küçük birim bir sayıdır. Bilgisayarlarda bu en küçük birime bit denir. Bit kavramı, daha çok iletişimde ve sayısal elektronikte kullanılır.

Bit büyüklüğünü belirtmek için çok basamaklı sayılar yerine katları kullanılır. Bu katlar bin sayısının katlarıdır. Bu katları belirtmek için kullanılan sistem SI birim sistemidir. Bitin bölünemez olduğuna göre, yalnızca üst katlar kullanılır. Bu katların en sık kullanılanları aşağıda verilmiştir:

Ön Ek Kısaltma Büyüklük (Bit Cinsinden)
Kilobit KBit 1000
Megabit MBit 10002
Gigabit GBit 10003
Terabit TBit 10004
Petabit PBit 10005
Eksabit EBit 10006
Zettabit ZBit 10007
Yottabit YBit 10008

Bitlerin bir araya gelerek oluşturduğu en küçük kümeye bayt denir. Geçmişte farklı sayılarda bitler kullanılmışsa da, günümüzde bir bayt, IEEE tarafından 8 bit olarak tanımlanmıştır. Baytlar bir araya gelerek bilgisayarlarda bulunan her türden olan verileri oluştururlar. Veriler, çoğunlukla çok sayıda baytlardan oluşur. Bu bayt büyüklüklerini belirtmek için iki standart kullanılır. Bunlardan birincisi SI birim sistemidir. Aşağıda, sayısal veriler için kullanılan katlar verilmiştir:

Ön Ek Kısaltma Büyüklük (Bayt Cinsinden)
Kilobayt KB 1000
Megabayt MB 10002
Gigabayt GB 10003
Terabayt TB 10004
Petabayt PB 10005
Eksabayt EB 10006
Zettabayt ZB 10007
Yottabayt YB 10008

Bu standartlardan ikincisi ISO/IEC 80000 standardıdır. SI’den biraz farklı ön ekler kullanılır. Bu ön eklerin her biri SI’de olan ön ekin ilk iki harfi ve ikili sözcüğünün İngilizce’de karşılığı “binary” sözcüğünün ilk iki harfinden oluşur. Katlar 1024’ün katları olarak belirtilirler. Aşağıda, sayısal veriler için kullanılan SI’in katları verilmiştir:

Ön Ek Kısaltma Büyüklük (Bayt Cinsinden)
Kibibayt KiB 1024
Mebibayt MiB 10242
Gibibayt GiB 10243
Tebibayt TiB 10244
Pebibayt PiB 10245
Ekbibayt EiB 10246
Zebibayt ZiB 10247
Yobibayt YiB 10248

ISO/IEC 80000 standardından önce JEDEC‘in belirlediği JEDEC 100B.01 standartı kullanılmaktaydı. Günümüzde yine de kullanılmaktadır. Bu standartta SI’in önekleri kullanılarak 1024’ün katları olacak şekilde belirtilir.

SI birim sistemi ve JEDEC’in önerdiği sistemin birlikte kullanılması karışıklığa yol açmaktadır. Örneğin donanım üreticileri çoğunlukla SI birim sistemi kullanır, yazılım üreticileri arasında günümüzde SI birim sistemi kullanılması yaygınlaşasa da daha çok JEDEC’in önerdiği sistem kullanır. Bundan dolayı, bir donanımın üreticisinin belirttiği depolama alanının, bilgisayarda daha az görünmesi durumu söz konusudur.

Kaynaklar

  • Fatoş Tünay YARMAN VURAL, Yusuf Murat ERTEN; Bilgisayar Sistemleri; 1. Basım; Yayıncı: Akademik Yayıncılık; Yayım Tarihi: Mayıs 2000
  • Şaban EREN, Mesut RAZBONYALI, Halil ŞENGONCA, Ali OKATAN, Ali YAZICI, Murat ERTEN, Taner ARSAN, Nechivan DURU, Rıfat ÇÖLKESEN, Ahmet T. ÖZCERİT, Cengiz UĞRUKAYA, M. Erhan SARIDOĞAN, Ahmet ACAR; Bilgisayar Mühendisliğine Giriş; 5. Basım; Yayıncı: Papatya Bilim Yayınevi; Yayım Tarihi: Eylül 2016
  • Webopedia; İnternet Adresi: https://www.webopedia.com/

You may also like...